پروا ندارد و ابا نمىكند كه عمدا بر پيامبر صلى اللَّه عليه و آله نسبت دروغ دهد . اگر مسلمانان بدانند كه او منافق و كذّاب است از او نمىپذيرند ، و او را تصديق نمىكنند « 9 » ، ولى با خود مىگويند : « او صحابى پيامبر است . آن حضرت را ديده و از او شنيده است . نه دروغ مىگويد و نه دروغ بر پيامبر را حلال مىداند » « 10 » . خداوند از منافقين خبر داده و آنان را توصيف نموده « 11 » و فرموده است : وَ إِذا رَأَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسامُهُمْ وَ إِنْ يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ « 12 » ، « هر گاه آنان را ببينى اجسامشان ترا به تعجب وامىدارد و اگر سخن بگويند به كلام آنان گوش مىدهى » . همين افراد بعد از پيامبر صلى اللَّه عليه و آله ماندند و با باطل و دروغ و نفاق و بهتان خود را به امامان ضلالت و دعوت‌كنندگان به آتش نزديك كردند . آنها هم ايشان را بر سر كارها گماردند و آنان را بر گردهء مردم سوار نمودند و به وسيلهء آنان از دنيا استفاده كردند « 13 » . مردم هم در دنيا با پادشاهان هستند مگر آنان كه خدا حفظشان كند « 14 » . اين اوّلى از چهار گروه راويان حديث است . يكى ديگر كسى كه از پيامبر صلى اللَّه عليه و آله سخنى را شنيده و آن را چنان كه هست حفظ نكرده و از خيال خود به آن مخلوط كرده ، ولى عمدا دروغ نمىگويد . حديث در دست اوست و آن را روايت كرده و به آن عمل مىنمايد و مىگويد : « من اين را از پيامبر صلى اللَّه عليه و آله شنيدهام » . اگر مسلمين بدانند كه او در آن حديث از وهم و خيال خود اضافه كرده از او نمىپذيرند ، و خود او هم اگر بداند وهم و خيال در آن راه داده آن حديث را كنار مىگذارد .

--> ( 9 ) در كتاب المسترشد عبارت چنين است : حديثى از او نقل نمىكنند . ( 10 ) در كافى و خصال اضافه كرده : به همين جهت مردم از او حديث را قبول مىكنند در حالى كه حال او را نمىدانند . ( 11 ) در تحف العقول عبارت چنين است : « آنان را به بهترين وجهى توصيف نموده است » . ( 12 ) سورهء منافقين : آيهء 4 . ( 13 ) جملهء « اكلوا بهم الدّنيا » يعنى دنيا را به وسيلهء آنان خوردند ، كه به صورت فوق ترجمه شده است . ( 14 ) در كتاب تحف العقول عبارت چنين است : و دانستهاى كه مردم به همراه پادشاهان اتباع دنيا هستند ، و آن هدفى است كه دنبال مىكنند ، مگر آنان كه خدا حفظشان كند .